Δημοσιεύθηκε στο site www.promitheies.gr άρθρο μου με θέμα: ΠΟΙΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ
Με τις διατάξεις των άρθρων 134-135 του Ν.5090/2024 καθιερώθηκε στην Ελλάδα αυτοτελής ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων.
Παραδοσιακά, το ελληνικό ποινικό δίκαιο ακολουθούσε την αρχή “societas delinquere non potest” («τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν να τελέσουν εγκλήματα»), διότι έθετε ως προαπαιτούμενο της επιβολής ποινής την τέλεσή της από φυσικό πρόσωπο, και η ποινική ευθύνη καταλογιζόταν στα φυσικά πρόσωπα που εκπροσωπούσαν τα νομικά πρόσωπα κατά το Νόμο. Ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών εννόμων τάξεων, πλέον η ποινική ευθύνη για τα αδικήματα δωροδοκίας που προβλέπονται στις διατάξεις του άρθρου 134 του ως άνω νόμου και περιλαμβάνονται, στο άρθρο 73 παρ. 1 περ. β του ν. 4412/2016 για τα αδικήματα δωροδοκίας επεκτείνεται και στα νομικά πρόσωπα.
Τα αδικήματα αυτά είναι τα περιγραφόμενα: στο άρθρο 159Α (δωροδοκία πολιτικών προσώπων), στο άρθρο 236 (δωροδοκία υπαλλήλου), στο άρθρο 237 παρ. 2-4 (δωροδοκία δικαστικών λειτουργών), και στο άρθρο 237Α παρ. 2 (εμπορία επιρροής μεσάζοντες). Για τα ανωτέρω αδικήματα πλέον ποινική ευθύνη υπέχουν και τα νομικά πρόσωπα με επιβολή προστίμου έως 10.000.000 και/ή διοικητικές ποινές (ανάκληση αδείας κλπ).
Η καθιέρωση της αυτοτελούς ποινικής ευθύνης των νομικών προσώπων αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η αμετάκλητη καταδίκη για τα αδικήματα της δωροδοκίας αποτελεί και λόγο αποκλεισμού των οικονομικών φορέων από τις διαγωνιστικές διαδικασίες. Θυμίζουμε ότι προκειμένου να συμμετάσχει στη διαγωνιστική διαδικασία ένα νομικό πρόσωπο πρέπει οι νόμιμοι εκπρόσωποι αυτού να περιλάβουν στην προσφορά τους ποινικό μητρώο που να αποδεικνύει την ανυπαρξία τέτοιας καταδίκης.
Μέχρι σήμερα δεν έχει τεθεί σε λειτουργία ΠΟΙΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ και συνεπώς δεν μπορεί ακόμα να εκδοθεί πιστοποιητικό ποινικού μητρώου, που να αποδεικνύει την ανυπαρξία καταδίκης για νομικό πρόσωπο.
Για να καλυφθεί το κενό μέχρι την λειτουργία ειδικού ποινικού μητρώου για τα νομικά πρόσωπα η ΕΑΔΗΣΥ με το με αριθμό πρωτ. 8822/30.9.2025 έγγραφο (το επισυνάπτω για να το κάνετε ενεργό link ) της με θέμα «Υποχρέωση ελέγχου ποινικής ευθύνης νομικών προσώπων για αδικήματα δωροδοκίας. Έκδοση επικαιροποιημένου υποδείγματος αποδεικτικών μέσων για συμβάσεις προμηθειών- υπηρεσιών.» εξέδωσε επικαιροποιημένα υποδείγματα αποδεικτικών μέσων για συμβάσεις προμηθειών- υπηρεσιών ( https://eadhsy.gr/anathetouses-arches/protypa-tefchi-ypodeigmata/ ) και ορίζει ότι για την απόδειξη του όρου o προσωρινός ανάδοχος πρέπει να προσκομίζει, μαζί με τα υπόλοιπα δικαιολογητικά κατακύρωσης, ένορκη βεβαίωση του νομίμου εκπρόσωπου, με την οποία θα βεβαιώνει ότι το νομικό πρόσωπο, που εκπροσωπεί δεν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για κανένα από τα αδικήματα δωροδοκίας του άρθρου73 παρ. 1 του ν. 4412/2016, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 134- 135 του ν. 5090/2024. τις
Σημειώνεται ότι η ένορκη βεβαίωση μπορεί να δοθεί και ενώπιον δικηγόρου αφού στο άρθρο 17 του Ν. 5095/2024 «Αποκλειστική αρμοδιότητα συμβολαιογράφου ή δικηγόρου για λήψη ένορκης βεβαίωσης» προβλέπεται ότι σε κάθε περίπτωση κατά την οποία από τις κείμενες διατάξεις απαιτείται προς απόδειξη γεγονότος, ένορκη βεβαίωση, αυτή δίδεται ενώπιον συμβολαιογράφου ή δικηγόρου.
Μολονότι δεν προβλέπεται ρητά, η ένορκη βεβαίωση θα πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες των αποδεικτικών μέσων, ήτοι να έχει συνταχθεί εντός τριών μηνών πριν την κατάθεσή της.
Στις διαδικασίες απευθείας ανάθεσης αντί για ένορκη βεβαίωση προσκομίζεται υπεύθυνη δήλωση του εκπροσώπου με αντίστοιχο περιεχόμενο.
Η υποχρέωση προσκόμισης ένορκης βεβαίωσης ή αντίστοιχα υπεύθυνης δήλωσης εφαρμόζεται και στις συμβάσεις έργων, μελετών και τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών.
Τέλος στο ίδιο έγγραφο της ΕΑΔΗΣΥ προβλέπεται ότι για τις εκκρεμείς διαδικασίες σύναψης συμβάσεων, και στις διακηρύξεις στις οποίες δεν είχε συμπεριληφθεί ρητός όρος για την προσκόμιση ένορκης βεβαίωσης, η αναθέτουσα αρχή οφείλει, με βάση τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 103 του ν. 4412/2016, να καλέσει τον προσωρινό ανάδοχο κατ’ άρθρο 103 του ν. 4412/2016 να προσκομίσει την ελλείπουσα ένορκη βεβαίωση εντός δέκα (10) ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής πρόσκλησης σε αυτόν.
Ο Λουκάς Ωραιόπουλος είναι δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω με ειδίκευση στις δημόσιες συμβάσεις και ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας www.dimosioidiagonismoi.gr.
Email: loukas@oreopoulos.com – www.oreopoulos.com